Zaak ‘Schaarsbergen’

Zaak ‘Schaarsbergen’

niét bagatelliseren!
En dát is wat de staatsecretaris van Defensie, mevrouw Visser, doet in haar brief aan de Tweede Kamer: bagatelliseren.
De bonden drongen aan op: 
- het afschaffen van ontgroeningen en inwijdingsrituelen, 
- het stopzetten van het laten tekenen van geheimhoudingsverklaringen, 
- een kwalitatief onderzoek naar mistoestanden binnen defensie door een extern bureau 
- en een extern meldpunt en een externe onafhankelijke commissie waar slachtoffers en getuigen zich kunnen melden en gehoord worden.

En last but not least gaven wij aan dat er sprake is van een fors cultuurprobleem bij Defensie (zie de brief die onderaan dit artikel kan worden gedownload).

Onderzoek
En de staatsecretaris komt met een nogal nietszeggend antwoord. “Om die reden heb ik besloten tot onafhankelijk extern onderzoek naar de wijze waarop invulling wordt gegeven aan die veilige omgeving en hoe deze verbeterd kan worden. Het onderzoek gaat hierbij in op de meldingsbereidheid, het meldingssysteem en de nazorg van slachtoffers.” Dat is niét waar we om vroegen en raakt de kern allerminst. Wij willen een breed en gedegen extern onderzoek naar de mistoestanden bij Defensie. 

Extern meldpunt?
En mógelijk gaat de staatssecretaris dan maatregelen treffen en een extern meldpunt inrichten. Nou beste mevrouw Visser, ik kan u melden dat er bij de diverse media en de vakbonden inmiddels 100-den meldingen zijn binnengekomen, veelal van mensen die intern niet dúrven te melden of op een “doodlopend pad” verzeild raakten. Ik vrees dat uw onderzoek weinig gaat opleveren, wordt dat dan als argument gebruikt om alles bij het oude te laten?  (Ook bij de COID, het Centrale Orgaan Integriteit Defensie, zijn trouwens nog tientallen meldingen binnengekomen).
 
Geheimhoudingsverklaring
U schrijft in uw brief: “De commissie vraagt voorts of in dit geval de slachtoffers onder druk zijn gezet om te zwijgen. Laat ik voorop stellen dat het op geen enkele manier de bedoeling is medewerkers te beletten melding te maken of aangifte te doen van laakbaar gedrag of strafbare feiten.  De uitspraak van betrokken militairen, u bedoelt dan de drie jonge slachtoffers uit Schaarsbergen die zo dapper waren met hun verhaal naar buiten te komen, dat zij niet met derden mochten spreken berust naar alle waarschijnlijkheid op de standaardformulering van het hoorverslag.” Een misverstandje, een standaardformuliertje? Kom op, die jongens moesten gewoon ondertekenen dat ze niet met derden spraken, dus ook niet met de KMAR, die onderzoek kan doen. Dat is toch gewoon een geheimhoudingsverklaring? U zegt dat u dat aan gaat passen. Zullen we dan afspreken dat álles wat maar ‘riekt’ naar een geheimhoudingsverklaring vanaf nu ‘geschrapt’ wordt?

De rol van de Commissie van Huishoudelijk Onderzoek
U geeft aan “De SG-aanwijzing zal op dit punt worden aangepast om dit soort situaties voortaan te voorkomen”. Dan doelt u op het feit dat een betrokkene bij dit vreselijke incident in Schaarsbergen deel uitmaakte van de Commissie van Huishoudelijk Onderzoek. En verder schrijft u: “Ten slotte verzocht de commissie mij in te gaan op het feit dat de Commissie van Huishoudelijk Onderzoek (CvHO) klachten over het zijn ondergeplast als “niet aannemelijk” zou hebben gekwalificeerd. De CvHO heeft een aantal incidenten onderzocht, waaronder het onder de douche over de melder heen urineren, als onderdeel van pestgedrag. De CvHO was van oordeel dat de verklaringen van de melders lijnrecht tegenover die van de andere groepsleden stonden, waardoor de CvHO tot het oordeel kwam dat het ‘niet aannemelijk’ was dat er sprake was van structureel pestgedrag.” Verder geeft u in uw brief aan “Ook laat ik een extern feitenonderzoek doen naar deze specifieke zaak”. 

Ik kan u verklappen dat ik vlak na uw brief met de slachtoffers uit Schaarsbergen sprak. Die waren boos en teleurgesteld n.a.v. uw brief. En ik kan me hun boosheid en teleurstelling heel goed voorstellen.  Zij hebben de defensieorganisatie inmiddels verlaten of zijn op een zijspoor gezet. Terwijl de “daders” (al moet het OM dat uiteindelijk nog beoordelen) nog aan het werk zijn. Zij vinden dat de CvHO hun klachten en bewijsmateriaal volstrekt onvoldoende serieus heeft genomen.  Zij wisten me óók te melden dat het OM contact met hen heeft gezocht en een onderzoek gaat starten. En dat is maar goed ook. Ik ben benieuwd hoe uw onderzoek zich verhoudt tot het OM-onderzoek.

Tot slot, de cultuur
Ik ben blij dat u schrijft “Allereerst wil ik benadrukken dat voor ongewenst gedrag geen plek is binnen de krijgsmacht. Alle medewerkers van Defensie - vrouwen, mannen, burgers en militairen - moeten hun werk in een veilige omgeving kunnen doen. Defensie heeft de plicht daarvoor zorg te dragen. Iedereen moet zich vrij voelen gedragingen en situaties te melden die niet in een veilige werkomgeving thuishoren. Defensie moet melders verwelkomen en slachtoffers ondersteunen. Hierbij moeten zij erop kunnen vertrouwen dat Defensie actie onderneemt bij meldingen en ontoelaatbaar gedrag bestraft. Ik zal niet schromen de daders van ernstige misdragingen te ontslaan. Hierover mag bij niemand twijfel bestaan.”

Maar vindt u dan zelf ook niet dat uw aanpak nogal ‘halfbakken’ is? Wij schreven u niet voor niets dat dat de cultuur binnen defensie ons grootste zorgpunt is. Een cultuur waarin waarin vernederingen en misbruik van machtsposities nog steeds gangbaar zijn en zelfs excessen als die in Schaarsbergen voorkomen. En in kritiek op de cultuur staan we niet alleen zo blijkt ook uit de rapporten van het OVV en het SCP. Dus pak die cultuur aan en kom met ferme oplossingen! Dan doet u pas écht recht aan alle slachtoffers. Volgens mij gaat u maandag in de Tweede Kamer nog een zware dobber krijgen!